Myśli św. Grzegorza Wielkiego prowadzą czytelnika w głąb ludzkiego serca – miejsca, w którym rozgrywa się walka między pokorą a pychą, łaską a pokusą, miłością a egoizmem. Papież i mistrz życia duchowego uczy czujności wobec własnych słabości, przypomina o potrzebie badania sumienia i pokazuje, że prawdziwa cnota dojrzewa nie w poczuciu własnej doskonałości, lecz w cierpliwości, skrusze oraz ufności pokładanej w Bogu. Jego słowa odsłaniają również niebezpieczeństwa związane z władzą, powodzeniem i przywiązaniem do rzeczy widzialnych, a zarazem wskazują drogę ku wewnętrznej wolności, której źródłem są pokora, miłość bliźniego i nieustanna pamięć o otrzymanej łasce Bożej.
1. [Bóg] okazuje mianowicie szerokość – kochając, długość – znosząc cierpliwie, wysokość – przewyższając nie tylko nasze rozumienie, ale i nasze pragnienia, głębokość – osądzając surowo ukryte i niedozwolone poruszenia myśli / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
2. Ponieważ zamykamy oczy na rzeczy wewnętrzne i niewidzialne, a zajmujemy się tym, co widzialne, to zazwyczaj cenimy człowieka nie za to, kim jest on sam w sobie, ale za to, co posiada / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
3. Wszechmogący Bóg ocenia życie ludzi jedynie na podstawie jakości ich zasług; i często wymierza surowsze kary tam, gdzie udzielił większych możliwości posługi / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
4. [Chrystus] sam jest bowiem ziarnem gorczycy, które, zasadzone w grobie ogrodu, wyrosło na wielkie drzewo. Był bowiem ziarnem, gdy umierał, a drzewem – gdy zmartwychwstał / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
5. Bo niczym pewnego rodzaju pęta Pan posiadał te słabości naszego śmiertelnego stanu, które my znosimy jako karę za naszą nieprawość; tymi pętami związał się dobrowolnie aż do śmierci i cudownie je rozwiązał przez swoje zmartwychwstanie / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
6. Gdy Lewiatan spadał ze stanu szczęśliwości, to nawet wybrani aniołowie byli przerażeni jego upadkiem, aby jak upadek w wyniku pychy wyrzucił go z ich grona, tak strach umocnił jeszcze bardziej tamtych w ich stanie / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 7 (Księgi XXXIII–XXXV).
7. Każdy człowiek nie jest atakowany przez wszystkie wady, lecz przez te, które odpowiadają jego usposobieniu. Odwieczny wróg najpierw obserwuje czyjeś usposobienie, a następnie zastawia sidła pokus / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
8. Nasz ukryty wróg więc, aby łatwo nas schwytać, przygotowuje kłamstwa bliskie naszemu usposobieniu. Ponieważ przyjemność jest bliska wesołości, proponuje rozpustę osobom o wesołym usposobieniu / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
9. Dusza, która rodzi się z bezbożnych pragnień ku umiłowaniu świata, i staje się zatwardziała w tych pragnieniach, traci tron sędziowski, ponieważ poddaje się ziemskim pożądliwościom / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
10. Często bowiem serce unosi się zarozumiałością, gdy umacniane jest w cnocie radosnymi sukcesami, lecz gdy Stwórca zauważa ukryte w myśli porywy zuchwałości, zostawia człowieka samemu sobie, aby dać mu znak: aby jego opuszczony umysł, który źle i zuchwale radował się w swym wnętrzu, odkrył, czym jest / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
11. Święci ludzie, kiedy prowadzą spór z osobami niżej stojącymi, nie śmią ich krzywdzić nawet w najmniejszych sprawach, lecz sami nigdy nie unikają krzywd, choćby wbrew sprawiedliwości. Wiedzą, że wszelka ludzka sprawiedliwość będzie oskarżona jako niesprawiedliwość… / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
12. Niech nasz umysł nie widzi w dążeniu do prawości nic trudnego dla siebie, skoro widzi, że mogło to zostać doskonale wypełnione przez innych. Często też dzieje się tak, że gdy widzimy dobrodziejstwa czyjegoś życia, troskliwiej lękamy się o uszczerbki naszego / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
13. Im bardziej jesteśmy teraz oddaleni od obyczajów dobrych ludzi, tym lepiej widać, jak ciężką karą będziemy dotknięci później. (…) Gdy więc dostrzegamy dobro u innych, jest wielce potrzebne, abyśmy z naszym lękiem zmieszali radość, a z naszą radością – lęk, tak aby miłość radowała się z cudzych postępów, a sumienie obawiało się z powodu naszej słabości / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
14. Kościół bowiem stara się przyjąć nieszczęścia tu na ziemi, aby oczyściwszy się mógł dostąpić wiecznej zapłaty i nagrody. Lęka się na ogół pomyślności i raduje się karcącym napomnieniem / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
15. Niekiedy zaś, po wzroście w siłę, nie tylko atakują nas wady, lecz także chłoszczą nas bicze. Gdy zaś doświadczamy pokusy ze strony wady, dzieje się to z nami za sprawą miłosiernego zrządzenia, abyśmy nie wynosili się z powodu tych cnót, w których czynimy postępy / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
16. Nikt przecież nie zna swoich sił w czasie pokoju. Jeśli bowiem brak wojen, to brak doświadczenia w cnocie. Żołnierz, który chwali się swoim męstwem w czasie pokoju, jest nieroztropnym wojownikiem / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
17. Kto szybko przypomina sobie dobre rzeczy, które otrzymał, unika zła, które na niego natarło i pamiętając o otrzymanej łasce, niszczy siłę grzechu, który mu zagraża / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
18. Będziemy bowiem tym bardziej wstydzić się popełnić grzech, im lepiej będziemy pamiętać, że dobre rzeczy otrzymaliśmy od Boga za darmo / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
19. Ponieważ przyjemność sama rodzi się z powodzenia, to trzeba ją pokonać przez rozmyślanie nad tym powodzeniem, aby nasz wróg zginął tam, gdzie się rodzi / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
20. Człowiek rozdarty na dwoje nie jest w stanie w pełni sprostać wszystkiemu: jeśli pragnie być wewnętrznie pouczony, a nadal angażuje się zewnętrznie, to otwierając ucho na zewnątrz, staje się głuchy wewnętrznie / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
21. Ołtarzem Boga jest nasze serce, na którym, jak nakazano, ogień ma zawsze płonąć, ponieważ trzeba, aby płomień miłości stale wznosił się z niego do Boga / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
22. Pismo Święte położone [nam] zostało przed oczami umysłu niby zwierciadło, aby przeglądało się w nim nasze wewnętrzne oblicze. W nim poznajemy to, co w nas szpetne i to, co w nas piękne / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
23. Gdy ludzie nadmiernie milczący widzą u innych coś złego, ale język trzymają za zębami, to tak jakby zobaczyli rany, a nie chcieli zastosować lekarstwa. Stają się sprawcami śmierci, gdyż nie chcieli swym słowem usunąć jadu, chociaż mogli to uczynić / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
24. Jest taki charakterystyczny zwyczaj ludzi przewrotnych, że swoje występne czyny, zanim słusznie zostaną z ich powodu oskarżeni, przerzucają na ludzi dobrych, karcąc ich / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 3 (Księgi XI–XVI).
25. Jeśli bowiem nasz umysł widzi, że znajduje się wyżej od innych, to jakby doprowadzony nad przepaść wyjątkowości, tym bardziej nieszczęśliwie upadnie / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
26. Godzi się przecież, by ten, kto naucza, zważał na ograniczenia słuchającego, tak aby poziom nauczania wzrastał wraz z postępami jego słuchacza. Każdy nauczyciel winien tak postępować, jak z nim postępuje Bóg / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
27. Gdy bowiem umysł, jakby dzięki machinie skruchy, wznosi się ku wysokościom, wtedy z pewniejszym rozeznaniem ogląda z góry wszystko, co ma w sobie / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
28. Każdy bowiem grzech kazi życie duszy, lecz żal chowany wobec bliźniego zabija je. Godzi on bowiem w serce niczym miecz i swym ostrzem przeszywa ukryte jego wnętrze / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
29. Są bowiem w Kościele świętym ludzie, którzy ofiarowują Bogu długie modlitwy, lecz nie prowadzą życia ludzi modlitwy. W swoich prośbach idą za obietnicami nieba, ale w swoich uczynkach od nich uciekają / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 7 (Księgi XXXIII–XXXV).
30. Modlitwa, która nigdy nie zachowuje stałej i wytrwałej miłości, nie ma wagi cnoty / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 7 (Księgi XXXIII–XXXV).
31. Niektóre niespokojne duchy, szukając w kontemplacji więcej niż mogą zrozumieć, dochodzą nawet do przewrotnych prawd wiary, a gdy nie chcą być pokornymi uczniami prawdy, stają się nauczycielami błędów / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
32. Często bowiem się zdarza, że gdy ktoś tak miłuje krótkość doczesnego życia, jakby mógł je zachować na długo, jego duch słabnie w wieczystej nadziei / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
33. Często gdy zastanawiamy się nad sobą bardziej niż należy, nierozsądnie zbaczamy z drogi rozsądku. Im bardziej wzrok naszego umysłu stara się widzieć, tym bardziej się zaciemnia, podobnie jak ten, kto uparcie wpatruje się w promienie słońca, zostaje zaślepiony / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
34. Tak więc, gdy zaniedbujemy badanie naszego sumienia, wcale siebie nie znamy. Gdy zaś drobiazgowo je roztrząsamy, często w zamroczeniu nie rozróżniamy wad od cnót / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
35. Jeśli bowiem odmawiamy sobie przyjemności ciała, natychmiast odnajdujemy duchową radość. Jeśli dla postępu duszy powstrzymuje się zewnętrzne rozproszenie, to otwiera się wewnętrzne schronienie / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII).
36. Nieraz dobre czyny, które spełniamy, prowadzą nas do rzeczy gorszych, gdyż rodząc radość umysłu wywołują poczucie beztroski, a gdy umysł czuje się beztroski, ogarnia go gnuśność / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
37. Jakże więc może być miłosierny, litując się nad drugim, ktoś, kto nadal żyjąc niesprawiedliwie, nie ma miłosierdzia dla samego siebie? / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
38. Przed obliczem Boga ofiara jest prawdziwie słuszna wówczas, gdy gałęzie miłosierdzia wyrastają z korzenia sprawiedliwości / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
39. Często bowiem czyny lub słowa lepszych ludzi nie podobają się gorszym, gdyż nie potrafią ich zrozumieć. Lecz jeśli w żaden sposób nie mogą odpowiednio ich zrozumieć, to tym bardziej nie powinni bezmyślnie krytykować / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
40. Często (…) przykłady innych pożytecznie wpływają na nasze praktykowanie dobrych czynów. I gdy pokornym umysłem przyjmujemy dobre rzeczy dzięki sławie innych, to albo postępujemy od naszych dobrych rzeczy ku lepszym, albo odwracamy się od złych rzeczy ku dobrym / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
41. Bądźcie roztropni jak węże, a prości jak gołębice (Mt 10,16; Dz 2,2). Obie te rzeczy muszą być koniecznie połączone w tym napomnieniu, aby przebiegłość węża pouczała prostotę gołębicy, a z kolei prostota gołębicy ograniczała przebiegłość węża / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
42. Z miłości Boga rodzi się miłość bliźniego, a miłość Boga karmi się miłością bliźniego. Kto zaś nie chce miłować Boga, ten naturalnie nie umie kochać bliźniego. Pełniej postępujemy w miłości Boga, jeżeli na łonie tej miłości najpierw karmimy się miłością bliźniego / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
43. Rada wydaje ucztę w swym dniu, bo powstrzymując przed pośpiechem, napełnia ducha rozwagą. Męstwo urządza ucztę w swym dniu, gdyż nie lękając się przeciwności, podaje drżącemu umysłowi pokarm ufności / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
44. Święci mężowie bowiem nie są ani śmiali pod wpływem pychy, ani pokorni pod wpływem strachu. Gdy prawość pobudza ich do śmiałych wypowiedzi, rozmyślanie nad własną słabością utrzymuje ich w pokorze / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
45. Lubimy rzeczy występne, gdy je sami czynimy, ale potępiamy je, gdy widzimy u innych. Uznajemy coś za mniej godne potępienia u siebie, a dopiero w czynach innych widzimy, jakie to szkaradne / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
46. Gdy umysł widzi u siebie to, co potępia w życiu człowieka podobnego sobie, jest tak, jakby zobaczył w zwierciadle brzydką twarz, która mu się nie podoba / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
47. Ponieważ pokora jest źródłem cnoty, to naprawdę rozwija się w nas ta cnota, która trwa w swoim korzeniu, to znaczy w pokorze. Jeśli bowiem cnota jest oderwana od korzenia, to niewątpliwie usycha, ponieważ traci wilgoć miłości, która ożywia ją od wewnątrz / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
48. Niektórzy [rządzący] są bowiem tak surowi, że odrzucają wszelką łagodność i łaskawość, a niektórzy – tak łagodni, że mogą poniechać praw surowej dyscypliny / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
49. Surowy rygor powinien bowiem rządzić łagodnością, a łagodność – zdobić rygor; jedno powinno korzystać z drugiego, aby ani rygor nie był sztywny, ani łagodność – niedbała / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
50. Bardzo często przełożeni, którzy nie poddali ust swego serca władzy Ducha Świętego, posuwają się w gniewie do surowego odwetu / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
51. Niecierpliwość bowiem prawie zawsze jest przyjaciółką władzy; źle jej rozkazuje, jak poddanej, a władza czyni to, czego ona chce / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
52. Nie prowadzi zaś do poprawy grzesznika, lecz raczej do ucisku, jeśli w karaniu nasz gniew jest większy, niż zasługuje na to wina / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
53. W poprawianiu wad bowiem gniew powinien być poddany rozumowi, a nie rządzić nim, aby nie uprzedzał go, panując, w wykonaniu sprawiedliwości, lecz służąc, postępował za nim, aby wykonywał ogłoszony wyrok, będąc pod kontrolą, a nie dominując / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
54. Gdy ktoś widzi, że ma większą władzę niż inni, ma zarozumiałe i wysokie mniemanie o sobie. Gdy nikt nie sprzeciwia się autorytetowi jego wypowiedzi, jego język zuchwale pozwala sobie na obraźliwe słowa / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
55. Często bowiem ci, którzy mają władzę, marnują nawet te rzeczy, które czynią dobrze, bo myślą zarozumiale. A gdy sądzą, że we wszystkim są pożyteczni, tracą nawet zapłatę za swój pożyteczny trud / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
56. Często ci, którzy są przy władzy, nie potrafiąc powstrzymać się nawet od rzeczy dozwolonych, brną w sprawy mętne i zakazane. Ten bowiem jedynie nie posunie się do tego, co zabronione, kto czasem czujnie powstrzymuje się nawet od tego, co dozwolone / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
57. Ten, kto myśli o Sędzim, który ma przyjść, nieustannie przygotowuje się lepiej do zdania sprawy o sobie; ten, kto patrzy na Wiecznego Pana z drżeniem serca, jest zmuszony ograniczać prawa doczesnej władzy nad poddanymi / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
58. Często przejściowa władza porywa duszę na urwiska pychy. Ponieważ każdy wywyższa się dlatego, że widzi, że jest ponad innymi, dlatego trzeba, aby każdy zawsze zważał na Tego, który jest ponad nim, aby dzięki bojaźni względem Tego, który jest ponad wszystkim, stłumił rosnącą wewnątrz pychę umysłu / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
59. Pradawny wróg zwykł na dwa sposoby doświadczać rodzaj ludzki. Próbuje mianowicie albo złamać serce stawiających mu opór udrękami, albo urobić je podszeptami / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
60. Nieczysta myśl nie plami duszy wtedy, gdy ją atakuje, lecz gdy zniewala ją przyjemnością / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
61. Często słowa ludzi cielesnych, gdy natrętnie cisną się do naszych uszu, rodzą w sercu wojnę pokus. I chociaż rozum je odrzuca, a język gani, z trudem pokonuje się wewnętrznie to, co z powagą osądza się na zewnątrz / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
62. Pokusa bowiem często wchodzi przez oczy, niekiedy jednak poczyna się w sercu i zmusza oczy do zewnętrznej służby. Zwykle dusza niewinnie na coś spogląda, ale samo spojrzenie przebija umysł mieczem pożądania / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
63. Kiedy bowiem grzech stanie się zwyczajem, dusza, nawet gdyby się starała, coraz słabiej będzie się mu opierać, ponieważ grzech wiąże się z umysłem jakby na tyle węzłów, ile razy daje się skrępować niegodziwym nawykiem / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
64. Grzech, którego nie usuwa pokuta, prowadzi natychmiast przez swój wielki ciężar do kolejnego grzechu. Dlatego zdarza się, że jest on nie tylko grzechem, ale grzechem i przyczyną grzechu / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
65. Często niepohamowany gniew chce być uważany za sprawiedliwość, a lekkomyślna ustępliwość – za miłosierdzie. Często też nierozważny strach chce się wydawać pokorą, a nieokiełznana pycha – wolnością / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
66. Często zaś, gdy dzielnie i gorliwie bronimy się przeciwko grzesznym podszeptom, nawet wady obracamy na pożytek cnoty. Niektórymi włada gniew, lecz gdy podporządkują go rozumowi, oddają go w służbę świętej gorliwości… / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
67. Gdy bowiem ujarzmiamy wszelkie grzeszne myśli i obracamy je w cnoty, dzięki ofierze dobrej intencji przekształcamy (by tak rzec) wrogie zamysły pokus w serdecznych przyjaciół / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
68. Wszyscy nadęci pychą we własnych myślach odznaczają się: krzykliwością w mówieniu, goryczą w milczeniu, brakiem umiaru w radości, wściekłością w smutku, nieuczciwością w czynach, godnością w wyglądzie, dumą w chodzie, zawziętością w odpowiedzi / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 7 (Księgi XXXIII–XXXV).
69. Szczególną wadą pyszałków jest bowiem także to, iż gdy powiedzą dużo, sądzą, że to niewiele, a chociaż mówiłoby się do nich niewiele, uważają, że to dużo / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
70. Zuchwałe poleganie na własnych siłach wiedzie do tym cięższej rozpaczy, im dalsze jest od pokory. Przypisuje sobie moc działania, nie uciekając się do pomocy Stwórcy… / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
71. Zwykle bowiem obfitość dóbr tym bardziej oddala umysł od bojaźni Bożej, im bardziej zmusza go do myślenia o różnych sprawach. Bo gdy jest rozproszony z powodu wielu spraw, przeszkadza mu to skupić się na rzeczach duchowych / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
72. Są tacy, którzy wprawdzie krzepią wewnętrzny głód Słowem Bożym, a w walce z pokusami wspierają się cnotą wstrzemięźliwości, ale wciąż boją się, że zostaną ugodzeni ludzkimi obelgami, i często drżąc przed pociskami ludzkich języków, cierpią w sidłach grzechu / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X).
73. Gdy bowiem poznajemy lepiej Bożą chwałę miłując ją, wówczas czujemy, że grzechy, które popełniliśmy, były cięższe. Dlatego też Paweł po doświadczeniu łaski Bożych spraw wiedział już, że było nieprawością to, co poczytywał sobie za gorliwość cnoty / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
74. Początkiem oświecenia jest u każdego grzesznika pokora wyznania, bo już nie chce oszczędzać samego siebie ten, kto nie wstydzi się wyznać zła, które uczynił; ten, który broniąc się, mógł siebie oskarżać, oskarżając siebie obroni się najszybciej / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII).
75. Są ludzie, którzy nie tylko nigdy nie opłakują tego, co czynią, ale nawet nieustannie to chwalą i tego bronią. Kiedy zaś staje się w obronie winy, bez wątpienia podwaja się jej wagę / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
76. Oczywiście nie powinniśmy grzeszyć; lecz obyśmy nie dołączali [do grzechu] jeszcze innych, a to, czego się dopuściliśmy, pozostawiajmy jako samotne / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V).
77. Gdy gnębi nas wina grzechu, lękamy się podnieść ku Bogu oblicze naszego serca. (…) Gdy już jednak grzech zostanie obmyty lamentem pokutnym, a tak opłakuje się to, co się popełniło, by już wcale nie popełniać rzeczy godnych opłakiwania, rodzi się w umyśle wielka ufność / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 3 (Księgi XI–XVI).
78. A gdy ten, kogo uciskał ciężar jego grzechów, jest prowadzony do stanu prawości, najpierw widzi samą śmierć, w którą zwykle popadał, a nad którą nie umiał się zastanowić / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 3 (Księgi XI–XVI).
79. Znakiem jawnej zguby jest to, kiedy niegodziwe zamiary wieńczy pomyślny skutek i żadna przeszkoda nie powstrzymuje tego, co począł przewrotny umysł / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
80. Często bowiem pragnienia złych ludzi zmieniają się, gdy opóźniają się w wykonaniu i poznają winę złego uczynku, gdy czują trudność w jego popełnieniu… / Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII).
Wybrane myśli pochodzą z publikacji Moralia wydanej w serii Źródła Monastyczne
Św. Grzegorz Wielki, papież, ur. ok. 540 r. W 574 r. porzucił życie świeckie i został mnichem. Założył kilka klasztorów. W 590 r., po śmierci papieża Pelagiusza II, został wybrany na jego następcę. W 596 r. wysłał misjonarzy do Anglii. Zmarł w 604 r. Był jednym z najbardziej znanych i poczytnych Ojców Kościoła na Zachodzie.
Fot. Marcin Marecik
Jeśli zainteresował Cię nasz materiał, mamy dla Ciebie propozycję! Możesz otrzymywać raz w tygodniu, w sobotę o 19:00, e-mail z najnowszymi artykułami z portalu cspb.pl. Wystarczy, że zapiszesz się do naszych powiadomień poniżej...
Chcesz być na bieżąco z najnowszymi artykułami, informacjami dotyczącymi projektu "Filokalia" oraz nowościami wydawniczymi? Jeśli tak, zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej, gdzie znajdziesz formularze do zapisu na nasze newslettery.
Czytelnicy i słuchacze naszych materiałów dostępnych w księgarni internetowej, na stronie cspb.pl, kanale YouTube oraz innych platformach podcastowych mogą być zainteresowani, w jaki sposób mogą nas wesprzeć. Od jakiegoś czasu istnieje społeczność darczyńców, którzy aktywnie i regularnie wspierają nasze działania.
To jest tylko pewna propozycja, możliwość wsparcia — jeżeli uważasz, że to, co robimy, jest wartościowe i chcesz dołączyć do darczyńców, od teraz masz taką możliwość. Z góry dziękujemy za każde wsparcie!
