Niewinność i ogień gołębicy
Bądźcie roztropni jak węże, a prości jak gołębice (Mt 10,16; Dz 2,2). Obie te rzeczy muszą być koniecznie połączone w tym napomnieniu, aby przebiegłość węża pouczała prostotę gołębicy, a z kolei prostota gołębicy ograniczała przebiegłość węża. Dlatego właśnie Duch Święty objawił ludziom swą obecność nie tylko pod postacią gołębicy, ale także pod postacią ognia. Poprzez gołębicę wskazana została prostota, a poprzez ogień – gorliwość. Objawia się więc za pośrednictwem gołębicy i za pośrednictwem ognia, ponieważ wszyscy, którzy są Nim napełnieni, w ten sposób starają się o łagodną prostotę, by móc zapłonąć słuszną gorliwością przeciwko występkom grzeszników (I,II,2, ŹrMon 39, s. 101).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Relacja zwrotna między miłością Boga i bliźniego
Z miłości Boga rodzi się miłość bliźniego, a miłość Boga karmi się miłością bliźniego. Kto zaś nie chce miłować Boga, ten naturalnie nie umie kochać bliźniego. Pełniej postępujemy w miłości Boga, jeżeli na łonie tej miłości najpierw karmimy się miłością bliźniego (VII,XXIV,28, ŹrMon 41, s. 102).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Rada i męstwo
Rada wydaje ucztę w swym dniu, bo powstrzymując przed pośpiechem, napełnia ducha rozwagą. Męstwo urządza ucztę w swym dniu, gdyż nie lękając się przeciwności, podaje drżącemu umysłowi pokarm ufności (I,XXXII,44, ŹrMon 39, s. 131–132).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Śmiałość i pokora świętych
Święci mężowie bowiem nie są ani śmiali pod wpływem pychy, ani pokorni pod wpływem strachu. Gdy prawość pobudza ich do śmiałych wypowiedzi, rozmyślanie nad własną słabością utrzymuje ich w pokorze. Chociaż piętnują oni przewinienia występnych, gromiąc ich z wysoka, siebie jednak osądzają w swym wnętrzu bardziej wnikliwie, traktując samych siebie jako upadłych. W miarę jak piętnują nieprawości u innych, tym bardziej surowo ganią samych siebie. Ponieważ nie pobłażają samym sobie, choć lepiej czyniącym, tym baczniej ganią cudze czyny (VII,XXXIV,55, ŹrMon 41, s. 134–135).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Bojaźń sprawiedliwego uprzedza gniew Boży
Mężowie sprawiedliwi lękają się Boga, zanim jeszcze Jego gniew przeciwko nim się zwróci. Żeby zaś nie odczuć Jego wzburzenia, lękają się Go, gdy jeszcze jest spokojny. Przewrotni zaś przeciwnie: wtedy dopiero lękają się karania, gdy są karani, i wtedy lęk przed Bogiem budzi ich ze snu ich gnuśności, gdy Jego pomsta ich niepokoi (XI,XXIX,41, ŹrMon 44, s. 40).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 3 (Księgi XI–XVI) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
W cudzym złu zobaczyć własne
Zobaczcie ścieżki Tema, drogi Saby (Hi 6,1). Słusznie opisuje czyny niegodziwych i napomina, by je rozważyć, bo lubimy rzeczy występne, gdy je sami czynimy, ale potępiamy je, gdy widzimy u innych. Uznajemy coś za mniej godne potępienia u siebie, a dopiero w czynach innych widzimy, jakie to szkaradne. Dzięki temu umysł powraca do siebie i wstydzi się czynić to, co gani. Gdy umysł widzi u siebie to, co potępia w życiu człowieka podobnego sobie, jest tak, jakby zobaczył w zwierciadle brzydką twarz, która mu się nie podoba (VII,XXX,44, ŹrMon 41, s. 122).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Nie uważajmy się za lepszych od innych
Jeśli więc uwzględniamy te tajemne dary albo sądy, to nad nikim w ogóle nie rozpaczajmy i w swoim sercu nie uznawajmy siebie samych za lepszych od tych, od których lepsi jesteśmy tylko przez pewien czas; bo chociaż widzimy, jak bardzo ich już wyprzedziliśmy, to jednak nie wiemy, jak bardzo mogą nas prześcignąć, gdy zaczną biec (XXIX,XX,39, ŹrMon 77, s. 106).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Cnota ginie oderwana od korzenia pokory
Dlatego zdarza się też, że gdy cnota, którą posiadamy, jest używana dla przejściowej chwały, nie jest już cnotą, ponieważ służy wadzie. Ponieważ pokora jest źródłem cnoty, to naprawdę rozwija się w nas ta cnota, która trwa w swoim korzeniu, to znaczy w pokorze. Jeśli bowiem cnota jest oderwana od korzenia, to niewątpliwie usycha, ponieważ traci wilgoć miłości, która ożywia ją od wewnątrz (XXVII,XLVI,76, ŹrMon 75, s. 366).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Fragment publikacji W zmaganiach o wieczność. Wybrane teksty z “Moraliów” św. Grzegorza Wielkiego
Św. Grzegorz Wielki, papież, ur. ok. 540 r. W 574 r. porzucił życie świeckie i został mnichem. Założył kilka klasztorów. W 590 r., po śmierci papieża Pelagiusza II, został wybrany na jego następcę. W 596 r. wysłał misjonarzy do Anglii. Zmarł w 604 r. Był jednym z najbardziej znanych i poczytnych Ojców Kościoła na Zachodzie.
Fot. Marcin Marecik
Jeśli zainteresował Cię nasz materiał, mamy dla Ciebie propozycję! Możesz otrzymywać raz w tygodniu, w sobotę o 19:00, e-mail z najnowszymi artykułami z portalu cspb.pl. Wystarczy, że zapiszesz się do naszych powiadomień poniżej...
Chcesz być na bieżąco z najnowszymi artykułami, informacjami dotyczącymi projektu "Filokalia" oraz nowościami wydawniczymi? Jeśli tak, zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej, gdzie znajdziesz formularze do zapisu na nasze newslettery.
Czytelnicy i słuchacze naszych materiałów dostępnych w księgarni internetowej, na stronie cspb.pl, kanale YouTube oraz innych platformach podcastowych mogą być zainteresowani, w jaki sposób mogą nas wesprzeć. Od jakiegoś czasu istnieje społeczność darczyńców, którzy aktywnie i regularnie wspierają nasze działania.
To jest tylko pewna propozycja, możliwość wsparcia — jeżeli uważasz, że to, co robimy, jest wartościowe i chcesz dołączyć do darczyńców, od teraz masz taką możliwość. Z góry dziękujemy za każde wsparcie!
