Przejawy pychy
Wszyscy nadęci pychą we własnych myślach odznaczają się: krzykliwością w mówieniu, goryczą w milczeniu, brakiem umiaru w radości, wściekłością w smutku, nieuczciwością w czynach, godnością w wyglądzie, dumą w chodzie, zawziętością w odpowiedzi. Ich umysł jest zawsze mocny w rzucaniu obelg, a słaby w ich znoszeniu; leniwy w posłuszeństwie, bezczelny zaś w zaczepianiu innych; opieszały w tym, co może i powinien wykonać, gotowy zaś do tego, czego nie powinien i nie jest zdolny wykonać. Żadna zachęta nie skłoni go do tego, czego nie chce z własnej woli, a chce być zmuszonym do tego, czego skrycie pragnie, bo bojąc się, że okaże się gorszy z powodu swego pragnienia, chce znosić przemoc nawet dla [spełnienia] swej woli (XXXIV,XXIII,52, ŹrMon 78, s. 157).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 7 (Księgi XXXIII–XXXV) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Cztery przejawy zarozumiałości
Można wskazać cztery sposoby, na które objawia się pycha wszelkiego rodzaju zarozumialców: albo myślą, że sami z siebie posiadają jakąś zasługę; albo nawet jeśli sądzą, że otrzymali ten dar z góry, to jednak mniemają, że dano im ten dar za własne zasługi; albo chlubią się posiadaniem tego, czego nie mają; albo, wzgardziwszy innymi, pragną wydawać się jedynymi posiadaczami tego, co posiadają (XXIII,VI,13, ŹrMon 75, s. 22–23).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Pyszni dużo mówią a mało słuchają
Szczególną wadą pyszałków jest bowiem także to, iż gdy powiedzą dużo, sądzą, że to niewiele, a chociaż mówiłoby się do nich niewiele, uważają, że to dużo. Ponieważ zawsze chcą wypowiedzieć swoje poglądy, nie mogą usłyszeć opinii innych. Sądzą, że cierpią przemoc, jeśli nie mogą z przesadą wypowiedzieć swoich przesadnych opinii (XXVI,XXII,40, ŹrMon 75, s. 234).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Zadufanie w sobie prowadzi do rozpaczy
Jest jasne, że zapiera się Go każdy, kto gardząc Jego łaską, przypisuje sobie moc dobrego działania. Słusznie nazwano to też największą niegodziwością, bo żaden grzech, który wynika ze słabości, nigdy nie niszczy nadziei, ponieważ szuka łaski u Niebieskiego Sędziego. Natomiast zuchwałe poleganie na własnych siłach wiedzie do tym cięższej rozpaczy, im dalsze jest od pokory. Przypisuje sobie moc działania, nie uciekając się do pomocy Stwórcy; w ten sposób grzesznik zginie tym nędzniej, im bardziej lekceważy to, że jest grzesznikiem (XXII,X,21, ŹrMon 63, s. 394).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Najważniejsze podobać się Bogu
Ten, kto podoba się Bogu, a nie podoba się ludziom, nie ma żadnych powodów do smutku. Kto zaś podobając się ludziom, nie podoba się Bogu, albo sądzi, że nie podoba się zarówno Bogu, jak i ludziom, musiałby być pozbawiony daru mądrości, gdyby nie dręczył go smutek (XV,XXXVI,42, ŹrMon 44, s. 258).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 3 (Księgi XI–XVI) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Bogactwo odwodzi od Boga
Zwykle bowiem obfitość dóbr tym bardziej oddala umysł od bojaźni Bożej, im bardziej zmusza go do myślenia o różnych sprawach. Bo gdy jest rozproszony z powodu wielu spraw, przeszkadza mu to skupić się na rzeczach duchowych. O tym wszystkim poucza sama Prawda, gdy wyjaśnia przypowieść o siewcy, mówiąc: Posiane między ciernie oznacza tego, kto słucha słowa, lecz troski doczesne i ułuda bogactwa zagłuszają słowo, tak że zostaje bezowocne (Mt 13,22). Oto dlaczego mówi się, że błogosławiony Hiob wiele posiadał i zaraz potem podaje się, że gorliwie troszczył się o składanie Bogu ofiar (I,V,6, ŹrMon 39, s. 103–104).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Obżarstwo kusi na pięć sposobów
Ponadto należy wiedzieć, że wada obżarstwa kusi nas na pięć sposobów. Bo niekiedy uprzedza czas głodu; niekiedy zaś nie uprzedza czasu, lecz szuka wyborniejszego pokarmu. Czasami domaga się staranniejszego przygotowania pokarmu; czasami zaś dostosowuje się do jakości i czasu, lecz przekracza stosowną miarę w ilości tego, co się spożywa. Niekiedy zaś pragnie czegoś bezwartościowego, a jednak ciężko grzeszy ogromnym żarem pragnienia (XXX,XVIII,60, ŹrMon 77, s. 209).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Obłudnik nie trwa długo w dobru
Trzeba przy tym wiedzieć, że dobre uczynki sprawiedliwych, które się poczynają w sercu, wzrastają aż do kresu doczesnego życia. Dzieła obłudników natomiast, które bynajmniej nie mają swych korzeni w ukryciu, często marnieją jeszcze zanim skończy się życie doczesne. Często bowiem zabierają się tacy do zgłębiania świętej nauki. Ponieważ zgłębiają ją jednak nie po to, aby przygotować sobie zasługi, lecz aby zaskarbić sobie względy, to gdy tylko pozyskają pochlebną opinię ludzi i dzięki temu zdobędą przemijające powodzenie, z całej duszy troszczą się o świeckie sprawy i zupełnie pozbywają się świętej nauki (VIII,XLII,68, ŹrMon 41, s. 213).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Fragment publikacji W zmaganiach o wieczność. Wybrane teksty z “Moraliów” św. Grzegorza Wielkiego
Św. Grzegorz Wielki, papież, ur. ok. 540 r. W 574 r. porzucił życie świeckie i został mnichem. Założył kilka klasztorów. W 590 r., po śmierci papieża Pelagiusza II, został wybrany na jego następcę. W 596 r. wysłał misjonarzy do Anglii. Zmarł w 604 r. Był jednym z najbardziej znanych i poczytnych Ojców Kościoła na Zachodzie.
Jeśli zainteresował Cię nasz materiał, mamy dla Ciebie propozycję! Możesz otrzymywać raz w tygodniu, w sobotę o 19:00, e-mail z najnowszymi artykułami z portalu cspb.pl. Wystarczy, że zapiszesz się do naszych powiadomień poniżej...
Chcesz być na bieżąco z najnowszymi artykułami, informacjami dotyczącymi projektu "Filokalia" oraz nowościami wydawniczymi? Jeśli tak, zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej, gdzie znajdziesz formularze do zapisu na nasze newslettery.
Czytelnicy i słuchacze naszych materiałów dostępnych w księgarni internetowej, na stronie cspb.pl, kanale YouTube oraz innych platformach podcastowych mogą być zainteresowani, w jaki sposób mogą nas wesprzeć. Od jakiegoś czasu istnieje społeczność darczyńców, którzy aktywnie i regularnie wspierają nasze działania.
To jest tylko pewna propozycja, możliwość wsparcia — jeżeli uważasz, że to, co robimy, jest wartościowe i chcesz dołączyć do darczyńców, od teraz masz taką możliwość. Z góry dziękujemy za każde wsparcie!
