Dobre myśli rodzą uczynki a uczynki myśli
Prawie wszystkie dobre czyny pochodzą bowiem z myśli, lecz istnieją pewne szczytne idee, które rodzą się z czynu. Jak uczynek zostaje podjęty przez umysł, tak znów dzięki uczynkowi umysł otrzymuje naukę. Umysł, pojmując już wstępnie miłość Bożą, planuje dobre rzeczy, które mają się dokonać. Lecz gdy to, co zaplanował, zaczyna się dokonywać, dowiaduje się, wyćwiczony samymi swymi uczynkami, o ile mniej rozumiał, gdy zaczynał planować dobre czyny (X,XV,26, ŹrMon 41, s. 380–381).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Dobre czyny grożą zarozumiałością
Lecz cóż w tym życiu może się dokonać bez jakiejś skazy i zmazy, choćby najmniejszej? Nieraz dobre czyny, które spełniamy, prowadzą nas do rzeczy gorszych, gdyż rodząc radość umysłu wywołują poczucie beztroski, a gdy umysł czuje się beztroski, ogarnia go gnuśność. Często też plamią nas jakąś zarozumiałością i czynią nas tym mniejszymi wobec Boga, im bardziej nadymają nas wewnętrzną pychą (I,XXXIII,46, ŹrMon 39, s. 133).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Najpierw sprawiedliwość, potem miłosierdzie
Ten bowiem dobrze wypełnia uczynki miłosierne, który najpierw umie strzec tych, które są sprawiedliwe, tak aby strumień miłosierdzia wylewany na bliźnich wypływał ze źródła sprawiedliwości. Wielu bowiem spełnia rzekomo dzieła miłosierdzia względem bliźnich, ale nie porzuca uczynków niesprawiedliwości. Ci, którzy starają się naprawdę okazywać bliźnim miłosierdzie, powinni się najpierw zmiłować nad sobą, żyjąc sprawiedliwie. (…) Jakże więc może być miłosierny, litując się nad drugim, ktoś, kto nadal żyjąc niesprawiedliwie, nie ma miłosierdzia dla samego siebie? (…) Aby bowiem można było w pełni okazywać i świadczyć miłosierdzie tym, którzy potrzebują rzeczy zewnętrznych, muszą się zgadzać ze sobą dwie rzeczy, mianowicie człowiek, który daje, i rzecz, która jest dawana. Lecz człowiek jest o wiele, i to nieporównywalnie, lepszy niż rzecz. (…) Przed obliczem Boga ofiara jest prawdziwie słuszna wówczas, gdy gałęzie miłosierdzia wyrastają z korzenia sprawiedliwości (XIX,XXIII,38, ŹrMon 63, s. 211–212).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Nie krytykować ludzi lepszych od siebie
Często bowiem czyny lub słowa lepszych ludzi nie podobają się gorszym, gdyż nie potrafią ich zrozumieć. Lecz jeśli w żaden sposób nie mogą odpowiednio ich zrozumieć, to tym bardziej nie powinni bezmyślnie krytykować. Często ludzie wielcy w przewidującej mądrości czynią coś, co przez przeciętnych uważane jest za błąd. Często ludzie silni mówią wiele rzeczy, których słabi nie rozumieją i dlatego je osądzają (V,XI,24, ŹrMon 39, s. 393).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Dobry przykład skłania do dobra
Często (…) przykłady innych pożytecznie wpływają na nasze praktykowanie dobrych czynów. I gdy pokornym umysłem przyjmujemy dobre rzeczy dzięki sławie innych, to albo postępujemy od naszych dobrych rzeczy ku lepszym, albo odwracamy się od złych rzeczy ku dobrym (XXII,VII,14, ŹrMon 63, s. 386).
— Św. Grzegorz Wielki, fragment publikacji Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII) wydanej w serii Źródła Monastyczne.
Fragment publikacji W zmaganiach o wieczność. Wybrane teksty z “Moraliów” św. Grzegorza Wielkiego
Św. Grzegorz Wielki, papież, ur. ok. 540 r. W 574 r. porzucił życie świeckie i został mnichem. Założył kilka klasztorów. W 590 r., po śmierci papieża Pelagiusza II, został wybrany na jego następcę. W 596 r. wysłał misjonarzy do Anglii. Zmarł w 604 r. Był jednym z najbardziej znanych i poczytnych Ojców Kościoła na Zachodzie.
Fot. Marcin Marecik
Jeśli zainteresował Cię nasz materiał, mamy dla Ciebie propozycję! Możesz otrzymywać raz w tygodniu, w sobotę o 19:00, e-mail z najnowszymi artykułami z portalu cspb.pl. Wystarczy, że zapiszesz się do naszych powiadomień poniżej...
Chcesz być na bieżąco z najnowszymi artykułami, informacjami dotyczącymi projektu "Filokalia" oraz nowościami wydawniczymi? Jeśli tak, zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej, gdzie znajdziesz formularze do zapisu na nasze newslettery.
Czytelnicy i słuchacze naszych materiałów dostępnych w księgarni internetowej, na stronie cspb.pl, kanale YouTube oraz innych platformach podcastowych mogą być zainteresowani, w jaki sposób mogą nas wesprzeć. Od jakiegoś czasu istnieje społeczność darczyńców, którzy aktywnie i regularnie wspierają nasze działania.
To jest tylko pewna propozycja, możliwość wsparcia — jeżeli uważasz, że to, co robimy, jest wartościowe i chcesz dołączyć do darczyńców, od teraz masz taką możliwość. Z góry dziękujemy za każde wsparcie!
